Trắc nghiệm Sinh học 11: Cấu tạo của rễ phù hợp với sự hấp thụ nước và muối khoáng

Nội dung kiến thức trọng tâm

Bộ đề tập trung vào những kiến thức cốt lõi của chủ đề, giúp người học ôn tập trước khi làm bài.

Những nội dung cần ghi nhớ

Ôn lại định nghĩa, công thức, dạng bài và các điểm dễ nhầm lẫn liên quan trực tiếp đến chuyên đề.

Cấu trúc bài thi

• Số lượng câu hỏi trong ngân hàng: 20 câu.
• Thời gian làm bài: 30 phút.
• Kết quả được chấm tự động sau khi hoàn thành quy trình nộp bài.

Hướng dẫn làm bài

Đọc kỹ câu hỏi, lựa chọn đáp án A, B, C hoặc D và phân bổ thời gian hợp lý. Bạn có thể theo dõi tiến độ ở khu vực câu hỏi trong suốt bài thi.

Kiến thức trọng tâm

Hệ rễ trên cạn có cấu tạo thích nghi cao với chức năng hút nước và muối khoáng. Rễ sinh trưởng nhanh về chiều sâu và lan rộng, hình thành hàng tỉ lông hút làm tăng diện tích tiếp xúc với đất lên hàng chục đến hàng trăm m². Miền quan trọng nhất là miền lông hút.

Tế bào lông hút có 3 đặc điểm thích nghi: thành tế bào mỏng, không có cutin nên dễ thấm nước; chỉ có một không bào trung tâm lớn tạo áp suất thẩm thấu cao; chứa nhiều ti thể giúp hô hấp mạnh, tạo ATP cho hút chủ động và duy trì áp suất thẩm thấu.

Con đường hấp thụ và vận chuyển

• Hấp thụ nước: theo cơ chế thẩm thấu, từ nơi có thế nước cao (đất) đến nơi có thế nước thấp (tế bào rễ).

• Hấp thụ khoáng thụ động: theo gradient nồng độ, hòa tan theo dòng nước, hút bám trao đổi với keo đất, không tốn năng lượng.

• Hấp thụ khoáng chủ động: ngược gradient, cần chất mang và ATP, có tính chọn lọc.

• Vận chuyển vào mạch gỗ: qua hai con đường gian bào và tế bào chất. Đến nội bì có đai Caspari không thấm nước nên gian bào phải chuyển sang tế bào chất để được kiểm soát vào trung trụ.

Các yếu tố ảnh hưởng

pH đất 6 – 6,5 thuận lợi cho hấp thụ đa số ion. Thiếu oxi, đất quá ưu trương, quá axit hoặc quá mặn làm lông hút gãy, tiêu biến, giảm hô hấp rễ và mất khả năng hút nước. Hô hấp tạo ATP là điều kiện cho hút chủ động nên xới đất, phơi ải, bón hữu cơ giúp rễ phát triển.

Phương pháp làm bài

• Nhớ từ khóa: lông hút = hút nước; thẩm thấu = nước; chủ động = ngược nồng độ + ATP.

• Với câu liệt kê (1)(2)(3)(4), loại nhanh ý sai về không bào nhỏ hoặc thành dày.

• Với câu vòng đai Caspari luôn chọn đáp án điều chỉnh dòng vào trung trụ.

Những lỗi thường gặp

• Nhầm thẩm thấu của nước với khuếch tán ion; nhầm pH tối ưu.

• Nhầm môi trường làm lông hút chết: quá ưu trương + quá axit + thiếu oxi mới đúng.

• Bỏ qua vai trò hô hấp tạo ATP cho hút chủ động.

Kinh nghiệm ôn tập

Vẽ sơ đồ Đất → lông hút → vỏ → nội bì (Caspari) → trung trụ → mạch gỗ. Làm 20 câu này 2-3 lần, mỗi lần tự giải thích vì sao chọn. Kết hợp thí nghiệm quan sát lông hút và đo pH đất để nhớ lâu hơn.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Vì sao miền lông hút là quan trọng nhất?

Vì miền lông hút có số lượng lông hút khổng lồ, thành mỏng không cutin, không bào lớn và nhiều ti thể, tạo diện tích và lực hút lớn nhất để hấp thụ nước và khoáng.

Nước vào rễ bằng cơ chế nào?

Chủ yếu bằng thẩm thấu, di chuyển từ nơi có thế nước cao ở đất vào tế bào lông hút có thế nước thấp hơn, không tiêu tốn năng lượng trực tiếp.

Khác nhau giữa hút khoáng thụ động và chủ động?

Thụ động theo gradient nồng độ, không tốn ATP, gồm khuếch tán và hút bám. Chủ động ngược gradient, cần ATP và protein mang, có tính chọn lọc cao.

Vòng đai Caspari là gì?

Là dải suberin không thấm nước ở tế bào nội bì, chặn con đường gian bào, buộc nước và khoáng phải đi qua màng tế bào để được kiểm soát trước khi vào mạch gỗ.

Vì sao ngập úng lâu cây chết?

Đất ngập thiếu oxi, rễ hô hấp kém, thiếu ATP cho hút chủ động, lông hút chết, cân bằng nước bị phá vỡ, đồng thời tích lũy ion độc.

pH nào tốt nhất cho hấp thụ khoáng?

pH 6 – 6,5 giúp hầu hết ion khoáng ở dạng dễ hấp thụ, không bị rửa trôi hay gây độc như ở đất quá axit hoặc quá kiềm.